هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و از اینجور داستانا! (بخش اول)

هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، یادگیری عمیق، شبکه‌های عصبی و ….! اینها کلمه‌هاییند که این روزها هی تو اخبار و مقاله‌های مختلف میشنویم و میبینیم. یه روز میشنویم گوگل تونسته با Deep Mind قهرمان بازی Go رو شکست بده. یه روز دیگه واتسون IBM رو میبینیم که داره غوغا میکنه و تشخیص‌های پزشکی میده. هر کدوم این کلمه‌ها ظاهرا معنای واضحی دارند. هوش مصنوعی هوشیه که مصنوعیه! یا یادگیری ماشین مثلا یه نرم‌افزاره که یاد میگیره! این تعریف‌ها اگر چه غلط نیستند، اما خیلی کلی‌اند و عملا ارزش افزوده و دانشی به ما اضافه نمیکنند. برای همین من تصمیم گرفتم این مطلب رو بنویسم و سعی کنم با بیانی راحت و ساده، کمی تو این مفاهیم عمیق‌تر شم.

ia

از هوش مصنوعی شروع کنیم. هوش مصنوعی چیه؟ راسل و نورویک تو مقدمه کتاب معروف هوش مصنوعیشون اینجوری میگن:

نام علمی انسان، Homo sapines، به معنای انسان خردمند است. علت این نام‌گذاری، اهمیت بسیار زیاد توانایی ذهنی است. هزاران سال است که بشر تلاش میکند بفهمد که چگونه فکر میکند، یعنی چگونه یک موجود میتواند حس کند، بفهمد، پیش‌بینی کند و دنیایی بسیار بزرگتر و پیچیده‌تر از خود را بپاید. رشته هوش مصنوعی از این حد هم فراتر میرود: نه تنها برای درک موجودات هوشمند تلاش میکند، بلکه قصد دارد موجودات هوشمند نیز بسازد.
هوش مصنوعی یکی از جدیدترین علوم است. اولین تلاشها در این زمینه پس از جنگ جهانی دوم آغاز شد و اصطلاح هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ به وجود آمد. هوش مصنوعی همراه با زیست شناسی مولکولی، رشته‌هایی هستند که دانشمندان دیگر رشته‌ها بیشترین علاقه را برای فعالیت در آنها دارند. یک دانشجوی رشته فیزیک ممکن است با خود بیاندیشد که تمام نظریات ارزشمند، قبلا توسط گالیله، نیوتن، اینشتین و بقیه بیان شده است. ولی رشته هوش مصنوعی هنوز باری چندین اینشتین به صورت تمام وقت جای کار دارد.

حالا اجازه بدید کمی برگردیم عقب‌تر… به زمانی که هنوز هواپیمایی اختراع نشده بود. مدت زیادی بود که انسان‌ها آرزوی پرواز داشتند و برای رسیدن به این آرزوشون تلاش میکردند. اونها پرنده‌ها رو میدیدند و سعی میکردند که پرواز اون‌ها رو شبیه سازی کنند و بالهای مصنوعی بسازند. مدت زیادی طول کشید تا بفهمند برای پرواز کردن دقیقا نیازی نیست که کاری که پرنده‌ها میکنند رو شبیه سازی کنند. انسان‌ها بالاخره فهمیدند که برای پرواز کردن، لازمه علم آیرودینامیک رو یاد بگیرن. اینجوری بود که با رویکردی متفاوت از پرنده به آرزوی پرواز رسیدند!
همین تجربه باعث شد تا رویکردهای متفاوتی برای هوش مصنوعی به وجود بیاد (حالا نه دقیقا همین تجربه!). عده‌ای معتقد بودند که برای ساختن ماشین هوشمند نیازی نیست که عملا هوش انسانی رو شبیه‌سازی کرد و میشه ماشینی ساخت که صرفا هوشمند رفتار کنه (فارغ از اینکه چجوری فکر میکنه). مثلا میشه برای بازی شطرنج نرم‌افزاری نوشت که تمام حرکتهای ممکن رو جست و جو کنه و بهترینش رو انجام بده. از نگاه ناظر خارجی اون نرم‌افزار شطرنج بلده، اما در واقع اون نرم‌افزار صرفا بلده خوب جست و جو کنه! بعضی‌ها که رفتارگرا بودند معتقد بودند رفتار ماشین مهمه، بعضی‌ها هم معتقد بودند که روش نتیجه‌گیری ماشین مهمه. بعضی‌ها میگفتند مهم اینه که ماشین انسانی رفتار (یا فکر) کنه، بعضی‌ها میگفتند مهم اینه که ماشین عقلانی رفتار (یا فکر) کنه. همین تفاوت‌ دیدگاه‌ها و محدودیت‌های محاسباتی و … باعث شد که رویکرد یا همون approachهای مختلفی برای هوش مصنوعی به وجود بیاد. اینجا چندتاش رو میگم:
شبیه سازی شناختی (cognitive simulation): دانشمندهایی مثل هربرت سیمون و آلن نیوئل سعی کردند تا با استفاده از نتایج آزمایشهای مختلف روانشناسی، سیستمی بسازند که تکنیک‌هایی که انسان برای حل مسائل استفاده میکنه رو شبیه‌سازی کنند.
براساس منطق: روشهایی که برپایه منطقند، سعی نمیکنند تا دقیقا تکنیک‌های انسانی رو پیاده‌سازی کنند. اونها سعی میکنند از طریق راهکارهای منطقی به جواب برسند و اهمیتی نداره که الگوریتمی که استفاده میکنند دقیقا همون الگوریتمی باشه که انسانها استفاده میکنند. یادگیری ماشین که بعدا در موردش حرف میزنیم هم جز این دسته محسوب میشه.
هوش محاسباتی و محاسبات نرم: محاسبات نرم محاسباتی هستند که نمیتونیم با قطعیت و منطق کامل انجامش بدیم و معمولا یه جواب “حدودا درست” هم برای ما کافیه. تو این رویکرد با ابزارهایی مثل شبکه‌های عصبی مجازی، منطق فازی و محاسبات تکاملی مسائل رو حل میکنیم.
خب تا اینجا کمی هوش‌مصنوعی رو توضیح دادیم و از رویکرد‌هاش گفتیم. تو بخش دوم این مطب که قراره بسیار جذابتر هم باشه، در یکی از این رویکردها که کمک میکنه سیستم هوشمند داشته باشیم دقیقتر میشیم و با یه مثال ساده‌ توضیحش میدیم. این رویکرد چیزی نیست جز یادگیری ماشین!

قسمت دوم این نوشته رو از اینجا بخونید

2 پاسخ به “هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و از اینجور داستانا! (بخش اول)”

  1. حسین گفت:

    مطلبون خیلی کمک کرد

  2. شکلاتی گفت:

    […] هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و از اینجور داستانا! (بخش اول)… […]

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

android application Google I/O HomeBrew ImageMagick Material Design mobile PogressBar RecyclerView splash TEDxKish ux آموزش اندروید الوین تافلر اندروید اپلیکیشن برنامه نویسی برنامه نویسی اندروید برنامه‌نویسی برنامه‌نویسی اندروید تداکس کیش تعمیر تغییر سایز عکس با ترمینال خلاصه کتاب دانش داده دانشگاه دانشگاه ایده‌آل دزد دیتا ساینس رشته مهندسی کامپیوتر ریکامندرسیستم سیستم‌های توصیه‌گر فری‌لنس لپتاپ متریال دیزاین معرفی کتاب موج سوم نوار پیشرفت همایش هوش مصنوعی ُجزیره کیش کار کسب و کار یادگیری عمیق یادگیری ماشین